Trots presenteert Het Domein een museale tentoonstelling van het werk van de Brabantse kunstenaar Gerrit van Bakel (1943-1984), na tien jaar afwezigheid in de Nederlandse musea. Dit oeuvre dat van Bakel opgebouwd heeft, bestaat grotendeels uit objecten die zich laten omschrijven als 'poëtische machines' die hij maakte tussen 1965 en 1984. Voor de tentoonstelling is een representatieve selectie van deze poëtische machines bij elkaar gebracht afkomstig uit de collecties van het Van Abbemuseum, de Technische Universiteit in Eindhoven, het Noord Brabants museum en het KPN museum en uit de collectie van de erven van Gerrit van Bakel. Verder worden er schetsboeken en een video van de kunstenaar getoond.

De machines, die door Van Bakel ook wel liefdevol 'wezentjes' werden genoemd dragen tot de verbeelding sprekende namen als 'Voorlopige Regenboogmachine' en 'Hulpmiddel voor een West-Europese ontmoeting'. Hoewel deze machines de indruk wekken gemaakt te zijn om te bewegen, zijn hun bewegingen maar zeer minimaal. De trage, subtiele bewegingen worden niet veroorzaakt door enige conventionele aandrijving maar door natuurkrachten waarop de mens geen invloed kan uitoefenen, zoals de verschillen tussen dag en nacht, warmte en kou, vocht en droogte.

Zo is bijvoorbeeld de 'Tarimmachine' te zien die ontworpen is om het 1100 kilometer lange Tarimbekken in Tibet in de loop van 36.000.000 jaar te doorkruisen. De afwisseling van dag en nacht temperatuur moeten de energie leveren waardoor de machine deze taak met een snelheid van enkele centimeters per jaar kan volbrengen.

Andere voorbeelden van dergelijke machines zijn het 'Winterwagentje' dat zich voortbeweegt doordat de uitzetting die optreedt bij bevriezing van water wordt omgezet in beweging en de 'London machine' die werkt op mist doordat een nylondraad inkrimpt en uitzet onder invloed van vocht.

Gerrit van Bakel had een sterke band met de natuur en hij liet zich bewust leiden door het ritme ervan. Dit lijkt op het eerste gezicht in contrast te staan met zijn zeer technisch aandoende werk. Als boerenzoon was Van Bakel er getuige van hoe in de jaren vijftig de landbouw en daarmee ook het boerenleven door de mechanisering ingrijpend veranderde.

Zijn hele leven bleef hij op zoek naar 'de harmonie van het karrespoor' en onderzocht hij hoe natuur, techniek en verbeelding zich tot elkaar verhouden, hetgeen heeft geleid tot een uniek nalatenschap bestaande uit meubels, objecten, machines, tekeningen en filosofisch gedachtegoed.

Foto: Tarim machine, 1979 - 1982, ijzer + olie, 130x130x720 cm (Collectie Technische Universiteit Eindhoven)