Beleid stedelijke historie & archeologie
De afdeling stedelijke historie & archeologie beheert collecties en verzorgt presentaties op het gebied van de regionale geschiedenis, cultuurhistorie en archeologie. De afdeling heeft in 1998 een belangrijke kwaliteitsimpuls gekregen met de herinrichting van de permanente opstelling over de geschiedenis van stad en streek op de bovenverdieping van Het Domein, waarbij veel aandacht is besteed aan de vormgeving en aan de inzet van nieuwe media.

Naast de vaste opstelling organiseert de afdeling stedelijke historie gemiddeld drie wisselexposities per jaar met een hoge attentiewaarde en aantrekkelijkheid voor brede lagen van de bevolking. Hierbij wordt expliciet rekening gehouden met het vergroten van het draagvlak in de relatief jonge gemeente Sittard-Geleen en de verkenning van het nieuwe gebied met betrekking tot aanwezige collecties en kennis.

De collectie van de afdeling Stedelijke Historie & Archeologie bestaat uit verschillende deelcollecties:

-De archeologische collectie
De bandkeramische collectie neemt hierin een bijzondere plaats in.

-De stedelijk-historische collectie
Deze collectie heeft voornamelijk betrekking op de stadskern Sittard en wordt onderverdeeld in schilderijen, meubilair, huisraad en keukengerei, gereedschap, wapens, maten en gewichten en handel en (mijn)industrie.

-De fotocollectie
Deze bestaat uit fotoapparatuur en foto’s van particulieren en fotografen uit de gemeente Sittard en  fotografen uit Nederland, België, Duitsland en Engeland.

-De textielcollectie
Deze collectie varieert van vaandels en paramenten (kerkelijke gewaden) tot kledingstukken en accessoires. De oudste stukken dateren van 1800 en de jongste uit de jaren vijftig van de 20e eeuw.

-De zegelcollectie
Deze bestaat uit zo’n 4000 stempels en stads- en schepenzegels.

-De collectie devotionalia
In de 19e eeuw was Sittard een bloeiende bedevaartsplaats. Verschillende devotionalia hebben dan ook betrekking op verering van O.L.Vrouw van het H.Hart. Daarnaast zijn er  voorwerpen m.b.t. andere heiligen. De voorwerpen variëren van rozenkransen, medailles en prentjes tot relikwieën, tabaksdozen en koekplanken met religieuze voorstellingen. Een speciaal onderdeel van deze collectie betreft de collectie Judeïca. Deze voorwerpen zijn afkomstig uit de voormalige Sittardse Synagoge in de Plakstraat.

-De mijnbouwcollectie
In 2002 werd door de gemeente een collectie voorwerpen m.b.t. het mijnverleden in deze regio aangekocht van de heer Hersbach. Deze collectie is in samenwerking met de heer Hersbach en een oud-mijnwerker beschreven en gedocumenteerd. Met name voor de stadskern Geleen is de mijnbouw van cruciaal belang geweest, maar ook voor de andere kernen heeft de komst van de mijnen invloed gehad op de sociaal-economische situatie.

De Opstelling
De vaste collectie van de afdeling stedelijke historie & archeologie is in wisselende samenstellingen permanent in het museum te zien, in de zogenaamde Opstelling. Ingebed in de grote lijn van de algemene geschiedenis, belicht deze collectie de kleine en grote geschiedenissen en verhalen van Sittard en omstreken, aan de hand van lokale en regionale archeologische en historische voorwerpen en bronnen. Omdat de actualiteit deel uitmaakt van de geschiedenis wordt daarbij ook duidelijk de relatie met het heden gelegd.